Kişinin, bir yakını faydasını gördü diye vitamin kullanması beraberinde riskli durumları getirebilir. Ülkemizde yeni kullanılmaya başlayan bir test, bu açıdan önemli. Zira, kullanılacak vitaminin yarar ya da zarar getireceğini ortaya koyuyor
Son zamanlarda bazı değişik testler hastaların ve hekimlerin hizmetine sunuldu. Bunların ortak yönü, kişilerin kendi yapmaları üzerine kurulmuş tıbbi testler olmaları. Nasıl dünyayı kişilerin kendi kendine yapabildiği bir besin intoleransı testi dalgası sardıysa, bu testler de aynı mantıkla, insanların kendi kendilerine istemeleri veya yapmaları üzerine kurgulandı.
Hasta-doktor işbirliği önemli
Biz doktorlar “Tıp artık çok ilerledi, insanlar bu konuda bilgilenmeli ve sağlıklarından artık doktorlar kadar sorumlu olmalı. Birçok önemli hastalığın oluşması veya ilerlemesi bu hastalıklarla ilgili risk faktörlerine bağlı” diyoruz. Her gün, her fırsatta kişilerin kendi uygulamaları gereken risk faktörlerinden korunma yöntemlerini anlatıyoruz. “Bu risk faktörlerini en iyi kişilerin kendileri kontrol edebilir” diye de ekliyoruz. “Prediyabete dikkat et, kilona dikkat et, beslenmene dikkat et, egzersiz yapmaya dikkat et, basit karbonhidratlara dikkat et, kötü yağlara dikkat et” uyarısını yapıyoruz. “Bunlara dikkat edersen diyabet olmazsın, kalp damar hastası olmazsın” diyoruz. “Düzenli egzersiz yap, yoksa kalp hastası olursun, kilo alırsın, yediğin yağlara dikkat et, beyaz ekmek yeme, tahıllı kepekli ekmek ye” vurgusunu yapıyoruz. Zeytinyağının yararlarını, hayvansal yağların zararını bilmeyen kalmadı. Böylece insanlar bilinçlendi ve kendilerini hastalıklara sebep olacak risklerden koruma konusunda doktorlarıyla el ele çalışmaya başladı.
Nereden nereye geldik?
Kişiler, sağlık hakkında bilinç-lendikçe, yararına inandıkları bazı testleri de kendi seçimleriyle yaptırma yolunu seçiyor. Bütün dünyada kolesterol ve homosistein kitleri gibi malzemeler marketlerde satılıyor artık. Ben hatırlarım, 30 sene kadar önce evde şeker ölçen aletler çıktığında, pek çoğumuz, “Bu saçmalık, yalan yanlış ölçümlerle iş mi yapılır?” dedik, hatta “Bana o sonuçları gösterme, inanmıyorum” diyenler bile vardı. Şimdi artık çoğu doktor “Sabah kahvaltıdan sonra şekerinizi ölçüp bana bildirin” diyor. İşte bu tip testlerde, önemli olan kısım, “Bana bildirin” oluyor. Ne testi olursa olsun sonuçları aldıktan sonra doktorunuzla bunları değerlendirmek ve önerilerini almak işin püf noktası.
Yarardan çok zarar verebilir
Hep sorarlar bize; “Doktor, ben ne vitamini alayım?”, “Şu takviyeden alayım mı?”, “Yeğenim kullanıyor çok faydasını görmüş” diye. Böyle bir soruya doğru cevap verebilmek zor. Öncelikle acaba bir vitamin veya besin takviyesi hakikaten gerekli mi bu kişiye? Eğer gerekliyse, ne kadar? İnsanlar vitaminleri ve besin takviyelerini, “Bitkisel, nasıl olsa zarar vermez” diye, gerekli gereksiz kullanıyor. Tabii gerçek hiç de öyle değil. Bunların özellikle bazı başka takviyeler veya ilaçlarla kullanıldıklarında, tam tersine zarar da verebileceklerini kabullenemiyor kişiler. Çok basit bir kaide vardır: Bir şey fayda veriyorsa, zarar da verebilir. Yeni çıkan ve ülkemizde de uygulanmaya başlayan, kişilerin kendi yaptırabileceği vitamin testi işte bu ikileme cevap veriyor. Vücudun çeşitli vitamin ve takviyelere ihtiyacını tespit ediyor, ayrıca yıpranmaya karşı o kişinin hangi anti-oksidanlara, ne kadar ihtiyacı olduğunu belirliyor. Bu tip testler ilk çıktığında kendilerine nasıl yer bulacaklarını kestirmek zordur, bazısı hakikaten yıllarca kullanım bulur, bazısı da kısa sürede yerlerini daha değişik metotlara bırakır. Bu vitamin testinin hangi gruptan olduğunu zaman gösterecek
VITAMIN TEST
Using vitamins based on friends’ experiences may result in unnecessary risks. A test that has recently arrived in Turkey may be helpful in this field. It helps determine which vitamins are helpful and which ones may be harmful.
Various tests are recently presented to the use of doctors and patients. Most of these are medical tests are designed for individual use by the patients. As the self applied food intolerance tests have become widespread, these tests are also designed to be demanded and applied by the patients themselves.
The importance of patient-doctor cooperation
As doctors we claim that “Medicine has advanced incredibly and the general public should be informed. They should be responsible of their health as much as their doctors. Many diseases are directly related to well-defined risk factors.” We try to explain ways to avoid risk factors at every chance we get. And we add: “The best person to control these risk factors is you.” We warn to be cautious of pre-diabetes, watch your weight, care for your nutrition, exercise, beware of simple carbohydrates, and to avoid bad fats. We say that if you do all this you can avoid cardiovascular diseases and diabetes. We emphasize the importance of regular exercising, paying attention to the fats we consume, preferring whole grain bran to white bread in order to avoid heart disease and weight gain. No one is left unaware of the benefits of olive oil versus the damages caused by animal fats. People are much better informed and are working hand in hand with their doctors to avoid factors that increase the risk for diseases.
Our Progress
As individuals are more and more informed on health issues, they begin to choose to take some tests that they believe to be beneficial. Cholesterol or homocysteine test kits are available in supermarkets all over the world. I remember our reaction to the home diabetes kits about 30 years ago. Most of us did not trust their accuracy and some rejected even to view their results. Nowadays most doctors ask their patients to measure their blood-sugar levels after breakfast and keep them updated accordingly. The key component in these tests is keeping our doctor informed of the results. Regardless of the type of tests, sharing your results with your doctor and getting his evaluation of your results and his suggestions in the key thing to do.
They may do more harm than good
We are always asked: “Which vitamins should I take?”; “Should I take these supplements?”; “My niece takes them and she feels great.” It is always difficult to reply to these questions. Does the person really need an additional vitamin or supplement? If so, how much? Most people tend to self-prescribe these vitamins or supplements thinking that they are “natural” and therefore “harmless”. Of course, this is far from the truth. These may do more harm than good, especially when combined with other supplements or drugs. There is a very simple rule: If something can do you good, it can also do you harm. The recently marketed self applied vitamin tests can ease this dilemma. They determine the need of the body for various vitamins and supplements and also measure which anti-oxidants that person may need to counter the effects of the years. It is difficult to anticipate the niche these tests will find for themselves when they are first launched. Some are really used for years and some are soon replaced by new methods. Time will show us which group this vitamin test will fall into.
